پرتو درمانی (رادیوتراپی)

پرتو درمانی از جمله راههای درمان سرطان است که با استفاده از امواج اشعه ایکس،پرتوهای الکترونی و اشعه گاما از رشد و تقسیم سلول های سرطانی جلوگیری می کند و باعث از بین رفتن سلول سرطانی می شود.
هدف از پرتو درمانی نابودی سلول های سرطانی است در صورتیکه به سلول های سالم آسیبی وارد نشود.
پرتو درمانی قسمتی از معالجه است و از برگشت تومور بعد از جراحی جلوگیری می کند.

تفاوت شیمی درمانی و پرتو درمانی

پرتو درمانی جهت درمان سرطان و جلوگیری از تکثیر سلول های سرطانی است اما زمانی که تومور سرطانی در قسمت داخلی بدن قرار دارد جهت پیشگیری از آسیب به بافتهای سالم که اطراف تومور است از شیمی درمانی استفاده میشود.

انواع پرتو درمانی

پرتو درمانی خارجی

رایج ترین نوع پرتو درمانی است که با استفاده از دستگاهی که خارج از بدن قرار دارد اشعه به بافت سرطانی تابیده می شود.این درمان ممکن است چند هفته انجام شود و مدت زمان انجام ان۲۰ تا ۳۰دقیقه است.از این نوع پرتو درمانی برای بیماران سرپایی استفاده میشود و نیاز به بستری نیست از جمله موارد درمان آن مانند سرطان سینه،مثانه،دهانه رحم و پروستات کاربرد دارد.

پرتو درمانی داخلی(براکی تراپی)

این یک روش موضعی برای درمان سرطان است در این روش اشعه داخل بافت تومور قرار می گیرد و برای مدتی در بدن میماند و بعد برداشته می شود این روش درمان مخصوص به تومور است و به بافت سالم آسیبی نمی رسد در براکی تراپی درمان هم به صورت سرپایی و هم بستری در بیمارستان انجام می شود و در درمان سرطان کیسه صفرا،چشم،مثانه،ریه،دهانه رحم و پستان به کار برده می شود‌

پرتو درمانی سیستمیک

در این نوع پرتو درمانی داروی رادیواکتیو از خون به بافت سرطانی میرسد و سلول سرطانی را نابود می کند.داروی رادیواکتیو از طریق تزریق وریدی یا بلع وارد بدن فرد بیمار می شود.
عواملی که در پرتو درمانی تاثیر دارد:
-نوع سرطان
-اندازه تومور
-جای تومور در بدن
-تاریخچه پزشکی بیمار
-فاصله توده سرطانی تا بافت سالم

مکانیسم پرتو درمانی چگونه است؟

با آسیب به DNA توسط انرژی یا ذرات باردار ایجاد می شود.این اسیب می تواند به صورت مستقیم یا غیر مستقیم زنجیره DNA را تحت تاثیر قرار دهد و باعث باعث مرگ سلول های سرطانی یا کاهش تکثیر آنها می شوند.

هدف از پرتو درمانی

هدف اصل بسته به نوع تومور،سلامت عمومی بیمار و محل قرار گیری آن بستگی دارد.در رادیو تراپی تکنیکی به نام TBI وجود دارد که بدن را برای دریافت پیوند مغز استخوان آماده می کند.روش دیگر براکی تراپی که با استفاده از منبع پرتو داخلی ناحیه مورد نظر جهت درمان قرار می گیرد.از جمله کاربردهای دیگر پرتو درمانی در بیماری های بدخیم مانند آکوستیک نوروما،بیماری های شدید چشمی در اثر تیروئید و نورالژی عصب سه قلو می باشد.
به طور کلی هدف از پرتو درمانی:
۱.کوچک کردن یا درمان سرطان در مراحل اولیه
۲‌.جلوگیری از عود مجدد سرطان
۳.درمان سرطان بازگشتی
۴.درمان سرطان ناشی از علائم پیشرفته

عوارض پرتو درمانی

پرتودرمانی روش بسیار موثری در درمان طرطان است اما ممکن است عوارضی نیز بر جای بگذارد و این بسته به نوع سرطان و دوز پرتو متفاوت است.زیرا در پرتو درمانی ممکن است سلول های سالم نیز در معرض اشعه قرار گیرند و عوارض جانبی ایجاد کنند این عوارض در افراد مختلف متفاوت است.
از جمله ی این عوارض می توان به موارد زیر اشاره کرد:
احساس خستگی
کاهش اشتها
تهوع
اسهال
ریزش مو
مشکلات پوستی در منطقه مورد درمان
خستگی دوره درمان

بعضی بیماران بعد از شروع درمان دچار خستگی و ضعف می شوند و با ادامه درمان این مشکل بیشتر خواهد شد زیرا پرتو درمانی بر روی سلول های سالم بدن نیز تاثیر گذاشته و باعث افزایش انرژی و اضطراب بیمار می شود.
اگر در طول درمان احساس خستگی میکنید خواب شبانه را افزایش دهید و فعالیت های خود را محدود کنید و روزانه چند ساعت استراحت کنید.

مشکلات پوستی

پرتو درمانی باعث خشکی،قرمزی و تیرگی منطقه ای که پرتو تابیده شده می شود.
ریزش مو
ریزش و کم پشتی مو فقط در مناطقی دیده می شود که پرتودرمانی انجام شده است و باعث ریزش تمام موهای بدن نمی شود.
کاهش اشتها
برخورد اشعه به دستگاه گوارش بیمار باعث حالت تهوع و کاهش اشتها می شود از این رو بیمار باید تغذیه مناسبی داشته باشد.
تهوع
ممکن است بیمار در پرتودرمانی در ناحیه شکم،گردن و قفسه سینه دچار حالت تهوع شود.
اسهال
در پرتودرمانی شکم و لگن معمولا بیمار در هفته سوم یا چهارم دچار اسهال می شود.
چه زمانی پرتو درمانی انجام می شود
اگر درمان با رادیوتراپی قابل درمان باشد فرد به یک متخصص پرتودرمانی ارجاع داده می شود.
پزشک معالج،انکولوژیست و جراح جزئیات را بررسی کرده تا بهترین کنترل و درمان را شروع کنند.