نگاه رهبر انقلاب به طرح صلح اوکراین

حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در سخنرانی تلویزیونی خود (۶/۹/۱۴۰۴) با اشاره به دخالتهای آمریکا در نقاط مختلف عالم که یکی از عوامل جنگ افروزی است به بحران اوکراین پرداخته و گفتند: «جنگ پُرخسارت اوکراین را آمریکا به راه انداخت و به نتیجه هم نرسید. این رئیس [جمهور]کنونی آمریکا میگفت که سهروزه قضیّه را حل خواهد کرد؛ الان بعد از یک سال، یک طرح بیستوهشتمادّهای را دارد بِزور تحمیل میکند بر آن کشوری که خودش او را وارد جنگ کرده.» چند موضوع از این فراز چند سطری، مورد توجه قرار گرفته که ذیلا به آنها پرداخته میشود. ۱. رهبر نقلاب در این فراز، اوکراین را کشوری معرفی میکنند که آمریکا آن را وارد جنگ کرده است. با نگاهی به گذشته میتوان دریافت که منافع آمریکا ایجاب میکرد در چارچوب رقابت با روسیه، نقش این کشور را در تحولات بینالمللی در شرق اروپا، غرب آسیا و منطقه اوراسیا، تضعیف کند.  برای تحقق این هدف، آمریکا با همراهی اروپا تصمیم گرفت روسیه را وادار به جنگ با اوکراین کند و این کشور را به طعمهای برای درگیر کردن روسیه در جنگ تبدیل نماید. برای آمریکا، نابودی طعمه مهم نبود و آنچه اهمیت داشت گرفتار کردن مسکو در تله جنگ بود.  انگلیس نیز در این مسیر، مکررا بر ضرورت تقویت نظامی اوکراین و پیوستن این کشور به ناتو اصرار ورزید و دولت غربگرای اوکراین به ریاستجمهوری زلنسکی، پشتگرم به آمریکا و ناتو از مصاف نظامی با روسیه استقبال کرد. اینگونه بود که آمریکا و اروپا، اوکراین را وارد جنگ کردند. ۲. همانگونه که حضرت آیت الله خامنهای خاطرنشان کردند رئیس جمهور کنونی آمریکا پس از ورود به کاخ سفید اعلام کرد که سه روزه جنگ اوکراین را خاتمه میدهد، اما با گذشت یک سال از این ادعا، کماکان جنگ اوکراین ادامه دارد.  ترامپ پس از رسیدن به قدرت، مدعی بود که صلح را از طریق قدرت، میان روسیه و اوکراین برقرار میکند و همزمان «جی. دی. ونس» معاون وی خوشبینانه گفت: «ترامپ با روسها، اوکراینیها و اروپاییها مینشیند و آمرانه به آنها میگوید خودتان یک توافق صلح را تنظیم کنید.»، اما گذشت زمان ثابت کرد که علیرغم چند تماس تلفنی بین ترامپ و پوتین و حتی برگزاری نشست میان وزرای خارجه آمریکا و روسیه در ریاض، نتیجهای حاصل نشد.  ترامپ که از متقاعد کردن روسیه ناامید شده بود سعی کرد با اعمال فشار بر اوکراین و اروپا آنها را وادار به مذاکره با روسیه کند و دیدار تحقیرآمیز او با رئیس جمهور اوکراین که به اخراج زلنسکی از کاخ سفید منجر شد، نشان داد که حل بحران اوکراین به این آسانی که ترامپ تصور میکرد، نیست. ۳. رهبر انقلاب در بیانات خود به تحمیل طرح بیستوهشتمادّهای ترامپ نیز اشاره کرده و گفتند: «الان بعد از یک سال، یک طرح بیستوهشتمادّهای را دارد بِزور تحمیل میکند بر آن کشوری که خودش او را وارد جنگ کرده.»، اما این طرح ۲۸ مادهای که توسط آمریکا به اوکراین ارائه شده، دقیقا در جهت منافع روسیه است و نظر مسکو را تامین میکند.  این طرح زمانی ارائه میشود که روسیه به دلیل پیشروی در خاک اوکراین و سلطه بر شهرهای مهم، از موضع بالایی برخوردار است و به همین دلیل ترامپ سعی کرده قبل از دریافت نظر اوکراین و کشورهای اروپایی، نظر روسیه را تأمین کند. پ براساس این طرح، دو شهر مهم و استراتژیک اوکراین یعنی دونسک و لوهانسک و جزیره استراتژیک کریمه در تصرف مسکو باقی خواهد ماند، تحریمهای روسیه بتدریج لغو خواهد شد، ناتو باید برای جلب رضایت روسیه، با این کشور مذاکره کند، موضوع پیوستن اوکراین به ناتو که علت اصلی وقوع جنگ بود، منتفی میشود و آمریکا ضامن اجرای طرح خواهد شد.  در این طرح یک طرفه، روسیه تنها توافق خواهد کرد که حمله به اوکراین را متوقف کند و این مورد تنها دستاورد طرح ترامپ برای اوکراین است. ظاهرا اعضای ناتو از جمله انگلیس، فرانسه و آلمان در مورد این طرح با آمریکا اختلاف نظر دارند، اما قدر مسلم این است که ناتو باید از گسترش این پیمان به شرق منصرف شده و تسلط روسیه بر مناطق استراتژیک اوکراین را بپذیرد. طبعا پذیرش این طرح توسط ناتو به عنوان دومین شکست بزرگ پیمان آتلانتیک شمالی بعد از اشغال افغانستان در تاریخ ثبت خواهد شد. در نهایت ناظر به بیانات حضرت آیت الله خامنهای، این جنگ پُرخسارت که توسط آمریکا راه اندازی شد، به نتیجه نرسید و دلیلی بر سیاستهای جنگ افروزانه ترامپ بود. رئیس جمهوری که میگفت سهروزه قضیّه اوکراین را حل خواهد کرد، بعد از گذشت یک سال از تحمیل جنگ به اوکراین، با ارائه یک طرح بیستوهشتمادّهای به دنبال تحمیل صلح است در حالی که هنوز نمیتواند به استقرار صلح در اوکراین امیدوار باشد.